logo


Ali Deniz İnan
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
alidenizinan88@gmail.com

07.02.2018

Giriş

Teknoloji dünyasının gelişmesi bireyler açısından çeşitli yenilikleri beraberinde getirmiştir. Bu yeniliklerin en dikkat çekeni arasında internet kullanımı gelmektedir. Bilgi edinme ve haberleşme programı olarak tasarlanan internet zamanla gelişerek kişiler açısından sanal bir pazar haline gelmiş, şuan dünya da 2 trilyon dolardan fazla işlem hacmine sahip elektronik ticaret kavramını oluşturarak insan hayatını kolaylaştıracak birçok alanda gelişim sürecine devam etmektedir.

Elektronik ticaretin hızla gelişimi ise devletlerin vergilendirme sistemlerinde birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, damga vergisi ve gümrük vergisine ilişkin sorunlar bunlardan bazılarıdır. Katma değer vergisi mükellefi olmayan gerçek kişilere elektronik ortamda sunulan hizmetlerin vergilendirilmesi bu yazının konusunu oluşturmaktadır.

1.Elektronik Ticaret Açısından Katma Değer Vergisi

Katma Değer Vergisi; ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki faaliyetlerden kaynaklı mal teslimi ve hizmet ifalarından doğan dolaylı bir vergidir. Geleneksel mal teslim ve hizmet ifasına göre işlem gören Katma Değer Vergisi ilkeleri elektronik ticaret işlemlerinde yetersiz kalmakta idi.

1998 yılının ekim ayında, Kanada’da gerçekleştirilen OECD Ottowa Konferansı’nda, tüketim vergilerinin faydalanma (varış ülkesi) ilkesi dikkate alınarak yalnız tüketimin yapıldığı yerde alınabileceği ifade edilmiştir. Yani bir ülkeye giriş yapan mal ve hizmetler KDV’ye konu olurken, o ülkeden çıkış yapan mal ve hizmetler ise KDV’den istisna tutulacaktır. Bu hükümle internet ortamında geleneksel yöntemlerle teslim edilen mal ve hizmetlerde önemli bir sorun yaşanmamaktadır. Çünkü fiziki malların teslimi aşamasında vergiyi doğuran olayın ve mükellefiyetin tespit edilmesi kolay olduğundan KDV, malların teslimin gerçekleştiği yerde tarh ve tahakkuk ettirilmektedir.[1]

Ancak dijital dünyada satılan hizmetlerin vergilendirilme işleminde ve uygulamasına yönelik sorunlar yaşanmaktadır. Bu soruna ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığı 7061 sayılı kanun[2] ile 3065 sayılı kanunun 9/1’inci maddesinde yapılan değişiklik ve 17 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ[3] ile Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanlar tarafından katma değer vergisi mükellefi olmayan gerçek kişilere elektronik ortamda sunulan hizmetlere ilişkin katma değer vergisinin, bu hizmeti sunanlar tarafından beyan edilip ödeneceğine ilişkin usul ve esaslar belirlemiştir.

2.Elektronik Hizmet Sunucularının KDV’ye İlişkin Sorumlulukları

Katma Değer Vergisi Kanunun[4] 1/1’inci maddesi uyarınca; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu, ilgili kanunun 9/1’inci maddesinde yapılan düzenleme ile; mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması halinde vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla işlemlere taraf olanların verginin ödenmesinde sorumlu tutulabileceği, şeklinde hüküm altında almıştır.

Elektronik ortamda sunulan hizmetlerin KDV mükellefiyetine ilişkin hükmün yürürlüğe girdiği 01.01.2018 tarihinden itibaren ile Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayan ve bir bedel karşılığında elektronik hizmetler sunanların Türkiye’de KDV mükellefi olmayan gerçek kişilere sunmuş olduk hizmetlere ilişkin KDV’yi “Elektronik Hizmet Sunucularına Özel KDV Mükellefiyeti” tesis ettirerek, bu işlemlere ilişkin KDV’yi “3 No.lu KDV Beyannamesi” ile elektronik ortamda beyan edeceklerdir.

Söz konusu hizmet sunucularının elektronik hizmetleri sunmaları dâhilinde ilk olarak gelir idaresi başkanlığının www.digitalservice.gib.gov.tr üzerinden ilgili formu doldurmaları, formun onaylanması neticesinde Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı nezdinde elektronik hizmet sunuculara özel KDV mükellefiyeti tesis ettirilecektir.

Kapsam dâhilindeki mükelleflerin ayrıca işe başlama bildirimi gerekmemekte olup ayrıca Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutma yükümlülükleri bulunmamaktadır. İnternet vergi dairesi işlemleri mükellefiyetin tesis edilmesinden sonra verilen kullanıcı kodu ve parola ve şifre ile gerçekleştirilecek ve herhangi bir had ile sınırlı olmaksızın beyannamelerini meslek mensuplarına imzalatma zorunlulukları bulunmayacaktır.

Bu kapsamda KDV mükellefiyeti bulunanlar tarafından sunulan işlemlere ilişkin hesaplanan KDV takip eden ayın 24’üncü günü akşamına kadar 3 no.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilecek ve 26’ıncı günü akşamına kadar vergi dairelerine veya tahsile yetkili bankalarca ya da gelir idaresi başkanlığının internet sitesi (www.gib.gov.tr) üzerinden Türk Lirası cinsinden ödenecektir.[5]

Mükelleflerin ilgili ayda beyanı gereken bir işlemi bulunmaması halinde ilgili aya ilişkin beyanname verme zorunlulukları bulunmamaktadır. Ayrıca hizmet ifalarına ait işlemlerin döviz cinsinden hesaplanması halinde olayın vuku bulduğu günkü Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmesi gerekmektedir.

Kapsam dâhilindeki mükelleflerin Özel KDV Mükellefiyeti kapsamında beyan edilen hizmetlere ilişkin olmak ve Türkiye’de KDV Mükellefiyeti bulunanlardan temin edilen mal ve hizmetler olması şartıyla 3065 sayılı kanunun 29/1’inci maddesi uyarınca temin ettikleri mal ve hizmetlere ait KDV’yi indirim hakları bulunmaktadır.

Ayrıca, düzenlemeler ile birlikte kapsam dâhilinde olan fakat ilgili düzenlemelere uymayan mükellefler hakkında VUK’nun vergi ceza hükümlerine dair işlem uygulanacağı belirtilmiştir.

Sonuç

Günümüzde ticari hayatın önemli bir parçasını oluşturan internet üzerinden gerçekleştirilen satışların 2017 yılı sonu itibariyle 2,29 trilyon Amerikan Doları düzeyinde ticaret hacmi gerçekleştiği, 2018 yılsonu itibariyle ise tahmini olarak 2,77 trilyon Amerika Dolarına ulaşacağı ifade edilmektedir.[6]

Dünya çapında internet üzerinden mal ve hizmet teslimlerine ilişkin satış rakamlarının önemli bir kısmını da dijital dünya üzerinden gerçekleştirilen hizmet sunumları oluşturmaktadır. Bu denli yüksek bir ticaret hacmine sahip olan pazarın vergilendirilmemesi ülkelerin vergi gelirlerinde önemli kayıplara yol açmaktadır.

Konu ilgili olarak 7061 sayılı kanun ile 3065 sayılı kanunun 9/1’inci maddesinde yapılan değişiklik ve 17 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile Türkiye’de ikametgâhı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayan ve elektronik ortamda sunulan hizmetleri Türkiye’de KDV mükellefi olmayan gerçek kişilere sunanların sunmuş olduk hizmetlere ilişkin KDV’yi mükellefiyet tesis ettirerek ödemesi konusunda düzenleme getirilmiştir.

İlgili düzenleme ile hüküm altına giren hizmet sunucularının mükellefiyet tesis ettirip, sadece elektronik ortamda sunulan hizmetler kapsamında hesaplanan KDV’den yalnızca Türkiye’de KDV mükellefiyeti bulunanlardan temin edilen mal ve hizmetlere ait KDV’nin indirim konusu yapılması sonrası ödenecek KDV’yi vergilendirme dönemini takip eden ayın 24’üncü akşamına kadar 3 no.lu KDV beyannamesi beyan etmesi ve 26’ıncı günü akşamına kadar ödemesi gerekmektedir.

KAYNAKÇA

  1. 05.12.2017 tarih ve 7061 Sayılı Bazı Vergi Kanunları İle Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
  2. 25.10.1984 tarih ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
  3. 31.01.2018 tarih ve 30318 sayılı Resmi Gazete
  4. Ebru Kılıç, “Elektronik Ticaret (E-ticaret) ve Vergilendirme”, Vergi Sorunları Dergisi, Mayıs,2012,Sayı:284
  5. https://www.statista.com/statistics/379046/worldwide-retail-e-commerce-sales/

 


[1] Ebru Kılıç, “Elektronik Ticaret (E-ticaret) ve Vergilendirme”, Vergi Sorunları Dergisi, Mayıs,2012,Sayı:284 s.170

[2] 05.12.2017 tarih ve 7061 Sayılı Bazı Vergi Kanunları İle Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

[3] 31.01.2018 tarih ve 30318 sayılı Resmi Gazete

[4] 25.10.1984 tarih ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu

[5] Not:  Kapsam dâhilinde olan ve 2018 yılının Ocak, Şubat, Mart dönemlerinde bu kapsamda işlem yapanların, hesapladıkları KDV’yi 2018 yılının Nisan ayının başından itibaren 24 üncü günü akşamına kadar beyan etmeleri ve 26’ıncı günü akşamına kadar ödemeleri gerekmektedir.

[6] https://www.statista.com/statistics/379046/worldwide-retail-e-commerce-sales/ (01.02.2018)

 

Kaynak: www.MuhasebeTR.com